Co zobaczyć w Garwolinie — atrakcje, zabytki i spacer po mieście

Garwolin to nie jest miasto, do którego jedzie się zwiedzać na tydzień. To miasto, przez które się przejeżdża — trasą S17 z Warszawy do Lublina — i w którym warto się zatrzymać na kilka godzin. Ten tekst jest dla tych, którzy chcą wiedzieć, co tu właściwie jest: co zobaczyć w samym mieście, gdzie przejść się nad rzeką, które miejsca warto znać i co jest w okolicy.

Piszemy jako mieszkańcy, a dokładniej jako sala zabaw z ul. Mazowieckiej. Na końcu jest też kilka słów dla tych, którzy przyjechali z dziećmi.

Dlaczego w Garwolinie jest mało starych budynków

Garwolin jest starym miastem. Pierwsze wzmianki o nim pochodzą z końca XIV wieku, a prawa miejskie dostał w 1423 roku. W XVI wieku było to miasto rzemieślników i piwowarów. Historia nie obeszła się z nim jednak łagodnie. Potop szwedzki zrównał je niemal z ziemią. W 1920 roku pod Garwolinem toczyła się bitwa wojny polsko-bolszewickiej. W 1944 roku, gdy Niemcy zrobili z miasta punkt obrony przed nadchodzącym frontem, zniszczeniu uległo blisko 70 procent zabudowy.

Dlatego nie szukajcie tu starówki jak w Kazimierzu. Garwolin trzeba czytać inaczej: przez kościół, który odbudowywano po każdej wojnie, przez miejsca pamięci i przez rzekę, wokół której miasto zawsze żyło.

Kolegiata Przemienienia Pańskiego — najważniejszy zabytek miasta

Jeśli masz czas na jedno miejsce, to jest to miejsce. Kolegiata stoi przy ul. Staszica, blisko głównej ulicy miasta. Dzisiejszy neobarokowy kościół budowano w latach 1890–1900 na miejscu starszej świątyni. Kościół w tym miejscu stał już w XV wieku. To budowla trójnawowa, na planie krzyża łacińskiego, z dwiema wieżami od frontu. Widać ją z daleka i łatwo do niej trafić.

We wrześniu 1939 roku bombardowanie spaliło dach i wieże, a kościół odbudowano. Tytuł kolegiaty otrzymał w 2011 roku. W środku warto zatrzymać się przy ołtarzu głównym z obrazem Przemienienia Pańskiego z końca XIX wieku. Przed kościołem stoi pomnik upamiętniający obronę krzyży w Miętnem z lat 80. — jedną z tych lokalnych historii, które warto znać.

Centrum i rynek

Osią Garwolina jest dawna trasa z Warszawy do Lublina. Po północnej stronie Wilgi to ulica Kościuszki, po południowej — aleja Legionów. Wokół niej układa się centrum: rynek i kamienice dookoła. Spacer po centrum z wejściem do kolegiaty zajmuje niecałą godzinę. To dobra rozgrzewka przed resztą dnia.

Park 550-lecia i rzeka Wilga

Wilga przecina miasto i to nad nią są najprzyjemniejsze miejsca na spacer. Park 550-lecia leży po północnej stronie rzeki, niedaleko kolegiaty i obok pływalni Garwolanka. Zieleń jest też na południowym brzegu. To miejsce na przerwę: ławka, woda, cień latem. Jeśli jesteście z dziećmi, w parku jest też plac zabaw.

Miejsca pamięci

Garwolin ma kilka miejsc, które mówią o jego historii więcej niż niejeden budynek.

  • Cmentarz parafialny i kaplica św. Antoniego. Klasycystyczna kaplica cmentarna z 1839 roku to jeden z najstarszych zabytków w mieście. Wokół niej są najstarsze groby z XIX wieku i mogiły poległych w powstaniu styczniowym, wojnie polsko-bolszewickiej i kampanii wrześniowej.
  • Cmentarz wojskowy. Powstał w latach 1949–1952. Ma 137 zbiorowych mogił ofiar II wojny światowej, przeniesionych tu z całego regionu. Leżą tu m.in. żołnierze Wojska Polskiego polegli w 1939 i 1944 roku.
  • Cmentarz żydowski. Pozostałości cmentarza z XIX wieku są w lesie na południu miasta. Zachowało się około dwudziestu macew, najstarsza z 1863 roku. Niełatwo go znaleźć. To miejsce dla tych, którzy wiedzą, czego szukają, i chcą oddać pamięć dawnym mieszkańcom Garwolina.

Muzeum Ziemi Garwolińskiej w Miętnem

Kilka kilometrów od centrum, w Miętnem, działa niewielkie muzeum poświęcone mazowieckiej wsi: narzędzia, sprzęty gospodarskie, przedmioty codziennego użytku. Prowadzi je tamtejszy Zespół Szkół. Przed wizytą warto zadzwonić i upewnić się, kiedy można przyjść.

Plan na pół dnia w Garwolinie

Jeśli masz kilka godzin, ułóż je tak:

  1. Kolegiata — zacznij od niej, to centrum wszystkiego.
  2. Rynek i ulica Kościuszki — krótki spacer po centrum.
  3. Park 550-lecia nad Wilgą — przerwa na ławce.
  4. Jedno miejsce pamięci — cmentarz parafialny z kaplicą św. Antoniego albo cmentarz wojskowy.
  5. Obiad w mieście — i decyzja, czy jedziecie dalej w okolicę.

Wszystkie punkty z pierwszych trzech kroków są w zasięgu krótkiego spaceru. Na cmentarze i do Miętnego lepiej podjechać.

Co zobaczyć w okolicy Garwolina

Okolica daje więcej niż samo miasto, pod warunkiem że jest się gotowym wsiąść w samochód albo do pociągu.

  • Łaskarzew — drugie miasto powiatu, z prawami miejskimi od 1418 roku, nad Promnikiem, który na nizinie zachowuje się jak rzeka górska.
  • Pilawa — węzeł kolejowy z odnowionym dworcem z 1877 roku. Dla miłośników pociągów obowiązkowo.
  • Wilga i dolina Wisły — lasy sosnowe, przestrzeń, ptaki. Najbardziej „letniskowa” część powiatu.
  • Dęblin — Muzeum Sił Powietrznych z samolotami i śmigłowcami na wolnym powietrzu, najbliższa duża atrakcja spoza powiatu.

Każde z tych miejsc opisujemy dokładniej w przewodniku po atrakcjach dla dzieci w Garwolinie i okolicy.

A jeśli jesteście z dziećmi

Zwiedzanie z dziećmi ma swoje prawa: kolegiata i rynek tak, ale trzeci cmentarz z rzędu — raczej nie. Dla rodzin przygotowaliśmy osobne teksty:

A gdy zacznie padać albo dzieci po prostu muszą się wyszaleć, zapraszamy do Lilandii przy ul. Mazowieckiej 22. To 700 m² zabawy pod dachem: trampoliny, zjeżdżalnie, tyrolka, osobna strefa dla maluchów do 4 lat i kawiarnia z widokiem na salę dla dorosłych. Otwarte codziennie 10:00–20:00. Sprawdź cennik.

Najczęstsze pytania

Co warto zobaczyć w Garwolinie w jeden dzień? Kolegiatę Przemienienia Pańskiego, centrum z rynkiem, park 550-lecia nad Wilgą i jedno z miejsc pamięci — cmentarz parafialny z kaplicą św. Antoniego albo cmentarz wojskowy. Jeśli zostanie czas, podjedź do muzeum w Miętnem albo do Pilawy.

Czy Garwolin ma zabytki? Tak, choć niewiele, bo miasto było wielokrotnie niszczone — w czasie potopu szwedzkiego i w 1944 roku. Najważniejszy zabytek to neobarokowa kolegiata z przełomu XIX i XX wieku. Najstarszy zachowany obiekt to kaplica cmentarna św. Antoniego z 1839 roku.

Jak dojechać do Garwolina z Warszawy? Samochodem trasą S17 w kierunku Lublina — to około godziny jazdy. Garwolin ma też połączenia kolejowe, a węzeł w pobliskiej Pilawie łączy go z Warszawą przez Otwock.

Gdzie iść w Garwolinie, gdy pada? Na krytą pływalnię Garwolanka, do kina Wilga, do biblioteki albo do sali zabaw. Pełną listę miejsc pod dachem znajdziesz w przewodniku dla rodzin.